تنوع انواع تاسیسات ساختمانی و اهمیت آنها به حدی است که گاهی دست اندرکاران مجبور میشوند از انواع چک لیست استفاده کنند. چک لیست تاسیسات ساختمان به سازندگان کمک میکند تا مطمئن شوند، هیچ چیز از قلم نیافتاده باشد. ما در تیم محتوایی پیام ساختمان انواع تاسیسات ساختمان را به صورت دسته بندی شده معرفی میکنیم. علاوه بر این یک چک لیست کاربردی جهت دانلود آماده کرده ایم که میتوانید آن را دریافت کنید.
تعریف تاسیسات ساختمانی
قبل از پرداختن به انواع تاسیسات ساختمان، لازم است یک تعریف ساده از تاسیسات ارائه کنیم. به زبان ساده به سیستم ها و تجهیزات فنی ای که یک چهار دیواری (سازه) ساده را قابل سکونت میکند، تاسیسات میگویند. مانند انواع سیستم های گرمایشی و سرمایشی، تهویه، گاز، آب، برق، تلفن، تخلیه فاضلاب، آسانسور و ... .
در یک تقسیم بندی کلی، تاسیسات به دو دسته تاسیسات مکانیکی و تاسیسات برقی (الکتریکی) تقسیم میشوند. تاسیسات هوشمند به دلیل اهمیت ویژه ای که دارند، معمولا در یک دسته جدا مورد بررسی قرار میگیرند. برخی تاسیسات هم مانند تاسیسات استخر و تاسیسات آسانسور از ترکیبی از تجهیزات مکانیکی و الکترونیکی بهره میبرند.
ما در این مقاله، تجهیزات را ابتدا به دو دسته کلی تاسیسات مکانیکی و تاسیسات الکترونیکی تقسیم میکنیم و سپس زیر شاخه های هر کدام را به صورت جداگانه بررسی خواهیم کرد.
چک لیست انواع تاسیسات ساختمانی
چک لیست تاسیسات برای مدیران، سازندگان و پیمانکاران ساختمانی لازم است. ما در پیام ساختمان، لیست جامعی از مصادیق تاسیسات ساختمانی در یک فایل pdf جمع آوری کرده ایم. لطفا چنانچه کالا یا تاسیساتی از قلم افتاده است، در بخش کامنت ارسال کنید تا در فایل جدید اضافه کنیم.
دانلود pdf چک لیست تاسیسات ساختمانی
تاسیسات مکانیکی ساختمان
تاسیسات مکانیکی به تمامی تجهیزاتی گفته میشود که مسئول تامین گرما، سرما، تهویه، دفع فاضلاب، انتقال آب، تامین گاز و... هستند. سیستم های گرمایشی
لیست انواع تاسیسات مکانیکی ساختمان:
- سیستم های گرمایشی (حرارتی) و سرمایشی (برودتی)
- تاسیسات لوله کشی آب و فاضلاب
- تاسیسات لوله کشی گاز
- تاسیسات عایق و آب بندی
- شوتینگ زباله
سیستم های گرمایشی (حرارتی) و سرمایشی (برودتی)
سیستم های سرمایشی و گرمایشی در واقع مسئول اصلی تامین و کنترل گرما، سرما و تهویه هوای مطبوع در فضای داخلی ساختمان هستند. این سیستم ها هم قابلیت نصب به صورت مرکزی و هم به صورت تک واحدی را دارند. انتخاب این سیستم ها بر اساس نقشه ساختمان و همچنین انتخاب مالک صورت میگیرند. از رایج ترین سیستم های گرمایشی-سرمایشی ساختمان میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- شومینه
- یونیت هیتر
- موتورخانه های مرکزی
- پکیج دیواری
- پکیج زمینی
- زنت
- کولر گازی
- داکت اسپیلت
- گرمایش از کف
- چیلر
- گرمایش از سقف
- رادیاتور
- فن کویل
- کولر آبی
- ایرواشر
- هواساز
- آبگرمکن
- بخاری برقی
- کانال هوا
- هواکش و فن
- برج خنک کننده
- کولر صنعتی
- سختی گیر، تله بخار، شیر اطمینان
- کندانسور
- پرده هوا
- منبع و کویل
- پمپ و بوستر
- مشعل
- دیگ
- ترموستات
- دریچه تنظیم هوا
- فیلترها و دمپرها
- مبدل حرارتی
دو مورد سیستم دیگر هم داریم که چون با برق کار میکنند در این بخش آورده نشده اند. این دو سیستم هوشمند که به عنوان VRF و GHP شناخته میشوند، سیستم های گرمایشی بدون نیاز به موتورخانه مرکزی محسوب میشوند. VRF و GHP هم تامین کننده سرمایش و گرمایش ساختمان هستند و هم قابلیت تهویه و تامین رطوبت هوا را دارند.
تاسیسات لوله کشی آب و فاضلاب
یکی از مهمترین انواع تاسیسات ساختمانی که زیر شاخه انواع تاسیسات مکانیکی ساختمان محسوب میشود، سیستم لوله کشی آب و فاضلاب است. به این سیستم، تاسیسات بهداشتی ساختمان هم میگویند. تاسیسات بهداشتی ساختمان مسئولیت تامین آب مصرفی و همچنین جمع آوری و تخلیه فاضلاب ساختمان را بر عهد دارد. سیستم لوله کشی آب و فاضلاب دارای اجزای مختلفی است که در ادامه توضیح کوتاهی درباره آن ارایه خواهیم داد.
- منبع ذخیره آب
- هواکش فاضلاب
- لوله کشی آب و فاضلاب (لوله و اتصالات)
- شیرآلات
- تصفیه آب
- لوازم بهداشتی مانند روشویی، توالت و وان
- مجرای خروجی آب باران
تاسیسات لوله کشی گاز
یکی از مهم ترین و حساس ترین انواع تاسیسات ساختمانی به لوله کشی گاز مربوط میشود. سیستم لوله کشی گاز مجرای عبور گاز طبیعی مصرفی برای اجاق گاز، پکیج، شومینه و موتورخانه است. ایمنی شبکه گاز به منظور جلوگیری از نشتی، انفجار یا آتش سوزی اهمیت بسیار بالایی دارد. به طوری که در مبحث 16 مقررات ملی ساختمان، تمام استاندارها و اصولی که باید رعایت شود، دقیقا عنوان شده است.
اجرای اصلی تاسیسات گاز رسانی ساختمان شامل موارد زیر هستند:
- لوله کشی اصلی گاز
- شیرهای قطع و وصل گاز
- رگولاتور و فشارشکن ها
- اتصالات
- لوله کشی داخلی
- سیستم تهویه و هواکش وسایل گازسوز
تاسیسات عایق و آب بندی
یکی دیگر از انواع تاسیسات ساختمانی به عایق بندی دیوارها مربوط میشود. عایق ها جزو انواع تاسیسات مکانیکی ساختمان هستند، و به سه دسته عایق حرارتی، صوتی و رطوبتی تقسیم میشوند. این عایق ها از انتقال صدا، هوای گرم و سرد و همچنین انتقال رطوبت به دیوار و کف جلوگیری میکنند.
- عایق حرارتی
- عایق صوتی
- عایق رطوبتی
شوتینگ زباله
در برج ها و ساختمان های بلند، امکان اینکه هر واحد زباله های خود را شخصا به پایین ساختمان منتقل کند وجود ندارد. در این برج ها از یک کانال کشی عمودی استفاده میشود که مستقیما به یک مخزن زباله متصل است. ساکنین با قراردادن زباله های خود در دریچه هایی که در راهروها تعبیه شده، زباله ها را به این مخازن منتقل میکنند. این کار از ریخته شدن زباله در آسانسور و پله ها جلوگیری میکند.
تاسیسات برقی ساختمان
بخش دوم انواع تاسیسات ساختمانی به تاسیسات برقی ساختمان یا همان تاسیسات الکتریکی ساختمان مربوط میشوند. این سیستم ها وظیفه تامین برق ساختمان را بر عهده دارند. برقی که برای تامین روشنایی، گرمایش، سرمایش و تجهیزات الکترونیکی مانند یخچال و ضروری است.
رعایت نکات ایمنی در تاسیسات الکتریکی ساختمان اهمیت زیادی دارد. چون هرگونه نقص و ایراد در این سیستم ممکن است باعث آتش سوزی های جدی شود. در موارد کم اهمیت تر شوک های الکتریکی، سوختن تجهیزات برقی را به همراه دارد.
انواع تاسیسات برقی ساختمان:
- سیم کشی و تابلو برق
- سیستم اطفاء حریق
- سیستم های روشنایی
- تاسیسات امنیتی و ایمنی
- سیستم های ارتباطی و اطلاعاتی (تلفن و اینترنت)
- جاروی مرکزی
- جک پارکینگ
- آیفون و در باز کن
سیم کشی و تابلو برق
سیستم برق ساختمان از اجزایی مانند سیم کشی، تابلو برق، فیوزها و کلید و پریزها تشکیل میشود. طول این مسیر و جریان مجاز آن بر طراحی سیم کشی ساختمان تاثیر زیادی دارد.
- سیم و کابل برق
- تابلو برق و فیوزها
- کلیدها و پریزها
- مواد برق
سیستم اطفاء حریق
سیستم اطفاء حریق یکی از ملزومات اساسی در طراحی انواع تاسیسات ساختمانی است. این سیستم به خصوص برای ساختمان های بلند با تعداد واحدهای زیاد، بسیار ضروری است. قوانین سختگیرانه ای هم در خصوص تعبیه سیستم های اطفاء حریق در ساختمان ها تدوین شده است. عدم رعایت این قوانین از طرف سازنده یا مالک باعث میشود، دریافت گواهی پایان کار با مشکلات جدی مواجه شود. چون این موضوع مستقیما با جان انسان ها در ارتباط است.
اجزای اصلی سیستم های اطفا حریق شامل موارد زیر هستند:
- شبکه لوله کشی آتش نشانی
- پمپ آتش نشانی
- اسپرینکلر (سرآب پاش)
- مخزن آب جداگانه
- سنسورها و تابلوهای کنترل
- جعبه اتش نشانی
سیستم های روشنایی
یکی دیگر از انواع تاسیسات ساختمانی که نصب آن در ساختمان ضروری است، سیستم های روشنایی هستند. طراحی و نصب این تجهیزات در داخل و خارج ساختمان متناسب با نوع فضا طراحی میشوند. در ساختمان های هوشمند، کنترل روشنایی به صورت کنترل از راه دور و حتی دستورات صوتی قابل انجام است.
سیستم های ارتباطی و اطلاعاتی (تلفن و اینترنت)
آنتن های مرکزی، تلفن، شبکه و اینترنت همگی بخشی از سیستم های ارتباطی در تاسیسات ساختمان محسوب میشوند. اجرا و نصب شبکه ارتباطی به منظور انتقال امن داده ها باید بر اساس قوانین و مقررات حاکم بر سیستم های ارتباطی شکل بگیرند.
تاسیسات امنیتی و ایمنی
تاسیسات ساختمان در حوزه امنیتی و ایمنی به دو دسته تقسیم میشوند. اولین مورد مربوط به تجهیزات امنیتی مانند انواع دزدگیر و دوربین های مداربسته است. دومین مورد شامل امکانات و سیستم های ایمنی مانند برق گیر است. یعنی سیستم های که برای مثال اضافه ولتاژ صاعقه را به زمین منتقل میکنند.
جاروی مرکزی
در بعضی از ساختمان ها از سیستم جاروی مرکزی استفاده میشود. قطعات اصلی این مکنده قدرتمند، یعنی موتور و مخزن، در مکان هایی مانند انباری، پارکینگ یا موتورخانه نصب میشوند. سپس شبکه ای از لوله های توکار در سرتاسر ساختمان ایجاد میشوند. یک دریچه و لوله خرطومی جمع شونده در هر واحد تعبیه شده که از طریق آن میتواند گرد و غبار و ... را به مخزن اصلی ساختمان منتقل کند.
جک پارکینگ
جک پارکینگ شاید یکی از انواع تاسیسات ساختمانی به ظاهر کم اهمیت ساختمان به نظر برسد. اما در واقع این وسیله برای راحتی عبور و مرور راحت و بی دردسر وسیله نقلیه از پارکینگ طراحی شده است. جک پارکینگ یک وسیله برقی برای باز و بسته کردن خودکار در پارکینگ است که با ریموت کار میکند. با وجود این قطعه امنیت ماشین شما هم تامین میشود چون دیگر نیازی به پیاده شدن و بستن در پارکینگ ندارید.
آیفون و در باز کن
آیفون یا در باز کن یکی از انواع تاسیسات ساختمانی بخصوص در واحدهای آپارتمانی است. آیفون ها برقرار کننده ارتباط بین افراد حاضر در یک واحد ساختمانی و افراد پشت در هستند. در باز کن های قدیمی فاقد مانیتور بودند و تنها از طریق ارتباط صوتی میشد تشخیص داد چه کسی پست درب منزل است. امروز انواع مختلف آیفون مانند آیفون تصویری دیجیتال، تصویری تحت شبکه و تصویری کدینگ وجود دارند.
انواع تاسیسات استخر
برخی از انواع تاسیسات ساختمان مانند تاسیسات احداث استخر ترکیبی از تجهیزات الکترونیکی و مکانیکی هستند. البته این تاسیسات در هر ساختمانی کاربرد ندارد. معمولا برای ویلا سازی، یا مجتمع های مسکونی بزرگ که دارای مشاعات زیاد هستن، این تاسیسات کاربرد دارند. در ادامه بخش های مختلف تاسیسات استخر را به صورت خلاصه معرفی میکنیم.
- انواع فیلتر (تجهیزات تصفیه)
- پمپ جت
- چراغ استخر
- مبدل حرارتی
- جارو استخر
- رسوب شکن
- شیرآلات، لوله، اتصالات
- پمپ آب
- مشعل
- تجهیزات تصفیه
- تجهیزات روشنایی
- هندریل دور استخر
- جمع کننده روکش
- گاتر
- دریچه خروجی
- گریل
- اسکیمر
- برگ گیر
- نازل
- کفپوش
- دماسنج
- مبدل حرارتی
- کلر زن
- ازن ساز
- جاروی استخری
- UV گندزدا
مواردی که اشاره کردیم، انواع تاسیسات ساختمانی ضروری برای احداث استخر بودند.
تاسیسات آسانسور
آسانسور یکی از پیچیده ترین انواع تاسیسات ساختمان است. برای نصب آسانسور اول باید یک سری محاسبات دقیق انجام دهید تا بتوانید یک آسانسور با ظرفیت متناسب با ساختمان احداث کنید.
از تجهیزات مکانیکی و الکتریکی آسانسور میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- موتور آسانسور
- گاورنر آسانسور
- فلکه هرزگرد
- قلاب سربکسل
- سیم بکسل
- وزنه یا سیستم تعلیق
- کرپی
- لاستیک زیرموتور و پیچ موتور
- گارد گاورنر
- ریل های فولادی
- سیستم ترمز
- کفشک رولر کابین
- کابین آسانسور
- برد درب آسانسور
- تراول کابل
- بافر پلی اورتان آسانسور
- شالتر دور انداز پورانه ای
- درب کابین
- شاسی
- تابلو سه فاز
- میکروسوئیچ اورلود
- ست تراول کابل
- سنسور
- سیسم آسانسور
- روغندان
- چرغ تونلی
- کلید قارچی
- لوله خرطومی
- داکت
- دیکتاتور، فنر درب، قفل درب
- تابلو فرمان
انواع تاسیسات هوشمند ساختمان
بخشی از انواع تاسیسات ساختمان به تاسیسات هوشمند مربوط میشوند. اهمیت هوشمندسازی ساختمان باعث شد تا آن را در یک گروه مجزا بررسی کنیم. این سیستم ها با هدف ساده تر کردن زندگی انسان ها و محافظت از محیط زیست طراحی و اجرا میشوند. سیستم های کنترل از راه دور هوشمند شامل:
- کنترل هوشمند سیستم های روشنایی: یکی از انواع تاسیسات ساختمانی هوشمند به کنترل روشنایی ساختمان یا واحد مسکونی برمیگردد. برای مثال هنگام ورود به منزل و تنها با یک دستور صوتی، لامپ های منزل خود را روشن کنید.
- کنترل هوشمند سیستم های گرمایش و سرمایش: در بسیاری از کشورها برای جلوگیری از هدر رفت انرژی، در طول روز سیستم های گرمایشی- سرمایشی خاموش هستند. سپس یک ساعت قبل از اینکه از محل کار به منزل برسند با استفاده از گوشی موبایل و از راه دور سیستم ها را روشن میکنند.
- روشن و خاموش کردن تجیهزات برقی منزل: باز و بسته کردن پرده ها، روشن و خاموش کردن ماشین لباسشویی، کنترل تصاویر دوربین مداربسته، روشن کردن سیستم آبیاری فضای سبز و... جزو انواع تاسیسات ساختمانی هوشمند در نظر گرفته میشوند.
از دیگر موارد میتوان به سیستم های صوتی هوشمند، کنترل کننده های مرکزی موتورخانه، چیلر، تهویه، آسانسور و کنترل تردد اشاره کرد.
کلام آخر
ما در این مقاله ابتدا انواع تاسیسات ساختمانی را به صورت دسته بندی توضیح دادیم. و یک فایل چک لیست فراهم کردیم تا سازندگان محترم بتوانند با خیال راحت لیستی از انواع تاسیسات مورد نیاز در ساخت و ساز را در اختیار داشته باشند. خوشحال میشویم نظرات خود را برای ما بنویسید تا بتوانیم این محتوا و فایل چک لیست را کاملتر کنیم.