از زمان نصب دکل های مخابراتی ایرانسل و همراه اول در مناطق مسکونی، بحث های زیادی درباره سرطان زا بودن این دکل ها مطرح شد. این موضوع نگرانی هایی در سطح جامعه ایجاد کرده که هنوز هم ادامه دارند. اما آیا واقعا دکل های مخابراتی سرطان زا هستند؟ آیا برای بررسی سرطان زا بودن دکل های مخابراتی تحقیقاتی انجام شده است؟ چه قوانین و مقرراتی برای این موضوع وجود دارند؟ برای رسیدن به پاسخ این سوال ها با تیم محتوایی پیام ساختمان همراه شوید.
آیا دکل مخابراتی برای انسان ضرر دارد؟
برای پاسخ به سوال " آیا دکل های مخابراتی برای انسان ضرر دارد؟"، بهتر است نگاهی به انجمن سرطان آمریکا بیاندازیم. طبق بررسی های انجمن سرطان آمریکا، هیچ مدرک محکمی وجود ندارد که نشان دهد قرار گرفتن در معرض امواج RF از دکل های مخابراتی باعث ایجاد اثرات قابل توجهی بر سلامتی می شود. با این حال، این بدان معنا نیست که امواج RF از دکل های تلفن همراه کاملاً هم بی خطر هستند. در اکثر سازمان های متخصص موافق هستند که تحقیقات بیشتری برای بررسی سرطان زا بودن دکل های مخابراتی ، مورد نیاز است.
برای بررسی عوارض دکل های مخابراتی در مناطق مسکونی ، اول باید نوع امواج ساطع شده از این دکل ها مشخص شوند. سپس تاثیرات این امواج بر روی سلامت انسان را مورد آزمایش قرار داد. در ادامه این مطلب ابتدا به معرفی امواج RF و تاثیرات و عوارض آن بر سلامت انسان میپردازیم. سپس به مقررات مربوط به فاصله ایمنی از دکل ها و راه های کاهش اثرات امواج میپردازیم. در نهایت به تحقیقات مختلفی که سازمان های معتبر دنیا درباره سرطان زا بودن دکل ها انجام داده اند و نتایج آنها اشاره خواهیم کرد.
دکل های مخابراتی چه نوع امواجی از خود ساطع میکنند؟
دکل های مخابراتی امواجی به نام امواج رادیویی(RF) منتشر میکنند. این امواج بخشی از طیف بزرگتر امواج EMF هستند. در واقع طول موج الکترومغناطیس EMFشامل امواج ELF (امواج ساطع شده از دکل های برق فشار قوی)، امواج رادیویی RF، مایکروویو، نور مرئی و گرما، اشعه ماوراء بنفش UV، اشعه ایکس و اشعه گاما تشکیل شده است.
این امواج در دو گروه امواج یونیزه و امواج غیر یونیزه تقسیم میشوند. امواج یونیزه انرژی بسیار بالایی دارند و میتوانند ساختار مولکولی یا DNA سلول های بدن را تخریب کنند. قرار گرفتن طولانی در برابر این امواج باعث آسیب های ژنتیکی، جهش سلولی و حتی سرطان میشوند. اشعه ایکس، گاما و یووی از نوع امواج یونیزه محسوب میشوند.
در حالی که امواج غیریونیزه به دلیل انرژی پایینی که دارند، قادر نیستند ساختار DNA را تغییر دهند. به همین دلیل سرطان زا محسوب نمیشوند. امواج رادیویی ساطع شده از دکل های مخابراتی، وای فای، بلوتوث و تلفن همراه در این دسته قرار دارند. در تصویر زیر میتوانید محدوده امواج رادیویی را در طیف امواج EMF ببینید.
مقاله: آیا زندگی در کنار دکل های برق سرطان زاست؟
زندگی زیر دکل مخابراتی
با توجه به نوع امواج دکل های مخابراتی متوجه شدیم که این امواج احتمالا خطرناک نیستند. اما سوال بعدی این است که آیا فاصله دکل های مخابراتی تا منازل مسکونی یا تعداد دکل ها، تاثیری روی این امواج دارد یا خیر؟ به عبارت دیگر، آیا نزدیک بودن به این امواج یا قرار گرفتن در معرض تعداد زیادی دکل میتواند خطرناک باشد؟
مدیر گروه ارتباطات رادیویی پژوهشکده فناوری ارتباطات پژوهشگاه ICT، جناب آقای بحری در بهمن ماه 1402مصاحبه ای با خبرگزاری فارس داشته است. ایشان به دو سوال مطرح شده در بالا اینگونه پاسخ داده اند؛
فارس: سوالی که پیش می آید این است که فاصله مجاز از دکل های مخابراتی چقدر باید باشد تا به مردم آسیب وارد نکند؟
بحری: یکی از دغدغه های مهم عموم مردم موضوع فاصله مجاز از دکل های مخابراتی است، حتی برخی برای این فاصله مقدار هم تعیین می کنند. اما توجه به این نکته حائز اهمیت است که ارتباط میزان توان دریافتی از یک دکل مخابراتی در یک فاصله معین به شاخص های زیادی نظیر تعداد، توان ارسالی، آنتن ها، محیط انتشار و... بستگی دارد.
در نتیجه، ارائه یک فاصله مشخص و تعمیم آن به همه فناوری ها و دکل در بیشتر موارد نمی تواند درست باشد. شاید جالب باشد به این نکته اشاره کنم که نوع پوشش محیط انتشار اعم از ساختمان هایی با نمای سنگی، شیشه و ... و حتی عبور وسایل نقلیه در ساعت های مختلف در معابر می تواند توان دریافتی را تغییر دهد.
فارس: در واقع شما می گویید که افزایش تعداد دکل های مخابراتی میزان تشعشعات الکترومغناطیسی را کم می کند، درست است؟
بحری: یکی از دغدغه های مهمی که عموم مردم دارند این است که با افزایش تعداد دکل های مخابراتی، میزان تشعشعات الکترومغناطیسی افزایش می یابد؛ مکان یابی درست برای نصب دکل های مخابراتی بر اساس فرآیندهای طراحی شبکه انجام می شود، انتخاب مکان درست برای نصب دکل جدید دو اتفاق مهم را رقم خواهد شد.
اول اینکه با اضافه شدن یک دکل در مکان مناسب باعث کاهش تشعشعات سایت های مجاور خواهد شد، پس سطوح پرتوگیری کاهش می یابد. و دوم اینکه از طرف دیگر این سایت جدید باعث می شود تا آنتن دهی تلفن های همراه، تبلت و گجت های هوشمندی که در اختیار کاربران است بهبود یافته و در نتیجه سطوح پرتوگیری بار دیگر کاهش پیدا کند.
موضوع مهم دیگری که باید به آن اشاره کنم این است که اپراتورها بدون رعایت الزامات و سطوح مجاز تشعشعی مجوز بهره برداری از یک دکل مخابراتی را دریافت نخواهند کرد. در هر موردی هم که تخلفی رخ دهد نهادهای قانونی و نظارتی در این خصوص ورود کرده و تذکرات لازم را به اپراتورها خواهند داد.
مصاحبه کامل خبرگزاری فارس
فاصله دکل های مخابراتی تا منازل مسکونی چقدر باید باشد؟
با وجود بی خطر بودن امواج رادیویی، هنوز هم برای برخی افراد این سوال مطرح است که؛ دکل مخابراتی تا چه فاصله ای ضرر دارد؟
سازمان تنظیم مقررات و ارتباط رادیویی جهت نصب دکل های مخابراتی قوانینی وضع کرده است. بخشی از این قوانین به رعایت فاصله دکل های مخابراتی تا منازل مسکونی برمیگردند. رعایت فاصله مناسب از دکل ایرانسل و همراه اول میتواند تا حدی این نگرانی ها را کاهش دهد.
طبق دستور العمل های این سازمان، فاصله مجاز تا پنجره های نزدیک به آن 30 متر و تا ساختمان های اطراف 50 متر است. این میزان برای مناطقی غیر حساس در نظر گرفته شده است. در مناطقی که نزدیک به مدارس، بیمارستان ها و مهد کودک ها هستند، فاصله 400 متری باید حفظ شود. این فاصله ها برای ایمنی در مقابل تشعشعات رادیویی در نظر گرفته شده اند.
اما به لحاظ مهندسی و پایداری سازه هم قوانینی وجود دارند. دکل های مخابراتی ممکن است در اثر زلزله یا طوفان های شدید سقوط کنند. به همین دلیل باید فاصله ایمنی در این شرایط هم در نظر گرفته شود. برای مثال اگر ارتفاع سازه یا دکل 50 متر است، طبیعتا باید بیش از 50 متر از ساختمان های اطراف فاصله داشته باشد. در این حالت، در اثر سقوط سازه، خسارت جانی و مالی متوجه ساختمان های اطراف نخواهد شد.
همانطور که میبیند، فاصله مناسب از دکل ایرانسل ، همراه اول و رایتل در این دستورالعمل عنوان شده است. شهروندان می توانند با مراجعه به سامانه 195 به آدرسhttps://195.cra.ir
درخواست خود را مبنی بر اندازه گیری تشعشعات ثبت نمایند.
تحقیقاتی معتبر علمی مربوط به بررسی سرطان زا بودن دکل های مخابراتی
- اولین نظر کارشناسی که میخواهیم به آن بپردازیم، مربوط به دکتر سمیعی، جراح برجسته مغز و اعصاب است. بنا به تحقیقات و اظهارات دکتر سمیعی "تاکنون هیچ تحقیق علمی قطعی در سطح بین المللی وجود ندارد که تأثیر مثبت یا منفی امواج موبایل و دکل های مخابراتی را بر بدن انسان اثبات کرده باشد."
- طبق گفته سازمان سازمان بهداشت جهانی WHO، از تمام شواهد جمع آوری شده تاکنون، هیچ اثر نامطلوب کوتاه مدت یا بلند مدتی بر سلامتی، از سیگنال های RF تولید شده توسط ایستگاه های پایه (دکل های مخابراتی) مشاهده نشده است. تجمع های سرطانی گزارش شده در نزدیکی دکل های مخابراتی اغلب تصادفی هستند و دلیل علمی قطعی ندارند.
- آژانس بین المللی تحقیقات سرطان (IARC) در سال 2011 تحقیقی روی پرتوهای RF انجام داد و آن را در گروه 2B قرارداد. یعنی "احتمالا ممکن است تاثیرات سرطان زایی داشته باشد". برای انسان شواهد محدود برخی تومورها (مثل تومورهای مغزی از تماس طولانی با موبایل). این طبقه بندی بیشتر مربوط به تماس نزدیک با گوشی موبایل بود، نه اثر دکل های مخابراتی روی افراد با فاصله زیاد.
ضمنا طبقه 2B به معنی"شواهد کافی و قطعی" نیست، بلکه به معنای "شواهد محدود وجود دارد و نیاز به تحقیقات بیشتر دارد" است.
- سازمان بهداشت عمومی انگلیس و کمیسیون بین المللی حفاظت در برابر شتعشعات غیر یونیزان (ICNIRP) نتیجه گرفته اند که دکل های مخابراتی در سطحی که مردم در محیط زندگی با آن مواجه اند، نمیتوانند باعث سرطان شوند، زیرا شدن امواج بسیار پایین تر از سطوحی است که اثرات زیانبار نشان داشته باشند.
با این حال، موضوع به طور جدی در حال مطالعه است و هنوز نمیتوان به طور قطعی گفت امواج RF هیچ خطری ندارند. ولی بر اساس شواهد علمی فعلی، خطر سرطان زا بودن دکل های مخابراتی ثابت نشده است.
آیا راهی برای جلوگیری از امواج دکل های مخابراتی وجود دارد؟
اگر با وجود نتایج تحقیقات هنوز هم نگران تاثیرات امواج رادیویی RF بر سلامت خود هستید، میتوانید نکات زیر را رعایت کنید. رعایت این نکات میتواند عوارض دکل های مخابراتی در مناطق مسکونی را کاهش دهد.
- کودکان و زنان باردار بهتر است به مدت طولانی در نزدیکی دکل های مخابراتی حضور نداشته باشند.
- هنگام مکالمه از هندزفری و یا بلندگو استفاده کنید.
- در مکان هایی که آنتن دهی ضعیفی دارند، از تلفن همراه استفاده نکنید.
- هنگام خواب، گوشی خود را در اتاق دیگری قرار دهید (امواج متمرکز گوشی همراه از امواج دکل های مخابراتی تاثیر بیشتری دارند).
کلام آخر
در این مطلب به پاسخ کارشناسان و محققان در خصوص سرطان زا بودن دکل های مخابراتی پرداختیم. از توضیح نو امواج تا اشاره به برخی از تحقیقاتی که توسط سازمان های معتبر انجام شده اند. سپس قوانین مربوط به فاصله دکل های مخابراتی تا منازل مسکونی را عنوان کردیم. در نهایت راهکارهایی ارائه کردیم تا به وسیله آن بتوانید کمتر در معرض تاثیرات امواج دکل های مخابراتی قرار بگیرید. چنانچه اطلاعاتی دارید که به اصلاح یا تکمیل این محتوا کمک میکند، حتما در بخش کامنت ها مطرح کنید.