دیوار 30 متری حیاط را با بلوک بتنی بالا برده اید؛ ظاهرش صاف است، اما نه والپست دارد و نه میلگرد بستر. در زلزله یا باد شدید، ریزش همین دیوار محتملتر از بقیه ساختمان است و ساخت دوباره آن چند برابر هزینه اجرای درست خرج دارد.
این راهنما، انواع بلوک بتنی و مشخصات فنی آنها، تعداد بلوک در متر مربع، الزامات پیوست 6 استاندارد 2800 و مباحث 18 و 19، اجرای والپست و میلگرد بستر، قیمت نمونه آبان 1405 و چک لیست تحویل دیوار را یکجا آورده است.
در پایان میتوانید بلوک ساختمانی مناسب را انتخاب کنید، مقدار خرید را دقیق برآورد نمایید و موقع بازدید کارگاه میدانید به چه چیزهایی نگاه کنید.
سرفصلهای این مطلب:
1. دیوارچینی با بلوک بتنی چیست؟
2. انواع بلوک بتنی؛ سنگین، نیمه سبک و سبک
3. مشخصات فنی؛ ابعاد، وزن، مقاومت و تعداد در متر مربع
4. ضوابط نظام مهندسی و مقررات ملی ساختمان
5. نکات اجرایی دیوارچینی با بلوک بتنی
6. هزینه دیوارچینی با بلوک بتنی در آبان 1405
7. سوالات متداول
8. چک لیست بازرسی دیوار پیش از تحویل
1. دیوارچینی با بلوک بتنی چیست؟
پاسخ مستقیم دیوارچینی با بلوک بتنی یعنی ساختن دیوار با بلوکهای سیمانی توخالی یا پر که با ملات ماسه سیمان روی هم چیده میشوند. در ساختمانهای اسکلت دار، این دیوار غیرباربر است و باید طبق پیوست 6 استاندارد 2800 با والپست و میلگرد بستر مهار شود. دیوار باربر بلوکی هم باید طبق مبحث 8 طراحی شود. |
بیشتر دیوارهای شهری غیرباربر هستند: دیوار پیرامونی، حیاط، جداکننده واحدها و تیغههای داخلی. وزن ساختمان را ستون و تیر تحمل میکنند و به همین دلیل این دیوارها «غیرسازه ای» نامیده میشوند؛ اما در زلزله یک دیوار رها شده میتواند از جا کنده شود و روی ساکنان بیفتد.
طبق گزارش اقتصاد نیوز، پیوست 6 استاندارد 2800 در سال 1398 ابلاغ شد و اجرای والپست بعد از زلزله کرمانشاه به الزامی جدی برای دیوارها تبدیل شده است.
جدول زیر سه گروه بلوک را مقایسه میکند. اعداد تقریبی و رایج بازار هستند؛ مقدار دقیق را از برگه مشخصات تولیدکننده بگیرید.
| نوع بلوک |
وزن مخصوص kg/m³ |
مقاومت فشاری kg/cm² |
کاربرد اصلی |
عایق حرارتی |
| سنگین (ته پر یا ته باز) |
1900 تا 2200 |
60 تا 100 |
دیوار حیاط، انبار و دیوارهای در معرض ضربه |
ضعیف |
| نیمه سبک |
1100 تا 1400 |
35 تا 50 |
دیوار پیرامونی و جداکننده واحدها |
متوسط تا خوب |
| سبک پوکه ای |
650 تا 850 |
25 تا 35 |
تیغه داخلی و دیوار پیرامونی |
بهتر از دو نوع دیگر |
قبولی دیوار پیرامونی طبق مبحث 19 را فقط محاسبه تعیین میکند.
کدام بلوک برای کدام دیوار؟
- حیاط و انبار: بلوک سنگین 20 سانتی؛ ضربه، رطوبت و باد را بهتر تحمل میکند.
- دیوار پیرامونی ساختمان: بلوک نیمه سبک یا سبک سه و چهار جداره؛ بار کمتر و عایق بهتر.
- دیوار بین دو واحد: بلوک سنگینتر یا پر شده، چون جرم بیشتر صدا را بهتر میگیرد.
- تیغه داخلی: بلوک 10 سانتی سبک یا نیمه سبک.
یک نکته که کمتر گفته میشود: سبکتر بودن همیشه بهتر نیست. بلوک سبک حرارت را کمتر رد میکند، اما چون عایق صوتی به جرم وابسته است، صدا را هم کمتر میگیرد. برای دیوار مشترک دو واحد، سبکترین بلوک بهترین انتخاب نیست.
3. مشخصات فنی؛ ابعاد، وزن، مقاومت و تعداد در متر مربع
ابعاد و وزن بلوک بتنی
بلوک رایج 40 سانتی متر طول و 20 سانتی متر ارتفاع دارد و در ضخامتهای 10، 15 و 20 سانتی متر تولید میشود (مصالح بازار). ضخامت 20 برای دیوار پیرامونی و حیاط، 15 برای دیوار میانی و 10 برای تیغه است.
وزن بلوک 20 سانتی تقریباً چنین است: سنگین 13 تا 15، نیمه سبک 9 تا 11 و پوکه ای 7 تا 8/5 کیلوگرم. وزن دقیق را از تولیدکننده بپرسید، چون روی بار مرده و هزینه حمل اثر دارد.
مقاومت فشاری 28 روزه
بتن تا 28 روز به مقاومت اصلی میرسد و گواهی آزمایشگاه هم برای همین سن صادر میشود. هر مگاپاسکال حدود 10 کیلوگرم بر سانتی متر مربع است؛ پس بلوک سنگین 6 تا 10 و بلوک سبک 2/5 تا 3/5 مگاپاسکال مقاومت دارد. یک مقاله پژوهشی در نشریه مهندسی عمران مدرس حداقل مقاومت بلوک غیرباربر را طبق استاندارد ملی 7782، برابر 2/5 مگاپاسکال نقل کرده است؛ بلوک زیر این عدد را وارد کارگاه نکنید.
تعداد بلوک در هر متر مربع
بلوک 40 در 20 سطح 0/08 متر مربع را میپوشاند، پس هر متر مربع دیوار 12/5 بلوک میخواهد:
| تعداد بلوک در هر متر مربع = 1 ÷ (0/4 × 0/2) = 12/5 |
با درز یک سانتی متری، عدد واقعی حدود 11/6 است، اما برای خرید 12/5 را مبنا بگیرید و 5 تا 8 درصد ضایعات اضافه کنید: 13 تا 14 بلوک در هر متر مربع.
مثال: دیوار 30 متر طول و 2/5 متر ارتفاع، 75 متر مربع است. 75 × 12/5 حدود 938 بلوک است و با 8 درصد ضایعات حدود 1013 بلوک میشود؛ مساحت در و پنجره را کم کنید.
4. ضوابط نظام مهندسی و مقررات ملی ساختمان
هدف از بررسی این پیوست ها و مطالب، رسیدن به سه نکته است: دیوار در زلزله میماند؟ انرژی هدر نمیرود؟ صدا رد نمیشود؟
پیوست 6 استاندارد 2800؛ پایداری دیوار در زلزله
هدف پیوست این است که دیوار غیرسازه ای از قاب جدا نشود. سه روش مهار پذیرفته شده است:
- والپست فلزی منقطع: نبشی یا ناودانی منقطع با وادار قائم، وادار افقی (تیرک) و میلگرد بستر.
- والپست بتنی: عضو قائم یا افقی از بتن مسلح به جای قطعه فلزی.
- والمش: مسلح کردن دیوار با شبکه الیاف؛ برخلاف والپست فلزی بعد از دیوارچینی و حتی روی دیوار قدیمی هم اجرا میشود.
وادار کناری دست کم یک متر از ستون فاصله میگیرد و دیوار بلندتر از 3/5 متر تیرک افقی میخواهد. این اعداد مبنای کار نیستند؛ فاصله و مقطع را نقشه محاسباتی یا مهندس ناظر تعیین میکند. متن رسمی را در مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ببینید.
مبحث 19؛ عایق بندی حرارتی
مبحث 19 درباره پوسته خارجی ساختمان است. ضریب انتقال حرارت طرح باید با ضریب مرجع مقایسه شود. نتیجه عملی: دیوار حیاط و تیغه داخلی مشمول نیستند؛ بلوک سنگین به دلیل چگالی بالا عایق ضعیفی است و برای دیوار پیرامونی معمولاً لایه عایق جدا میخواهد؛ و برای بلوک سبک چند جداره هم بدون محاسبه نمیشود گفت «عایق لازم نیست».
مبحث 18؛ عایق بندی صوتی
مبحث 18 (عایق بندی و تنظیم صدا) برای دیوار بین واحدها حداقل عایق صوتی تعیین میکند؛ عدد را از متن مبحث بگیرید. در اجرا، بلوک سنگین تر برای دیوار مشترک و پر کردن کامل درز بالای دیوار و اطراف لوله و کانال بیشترین اثر را دارد.
اگر دیوار باربر است مبحث 8 (ساختمانهای با مصالح بنایی) حاکم است و انتخاب بلوک، ملات و کلاف بندی با طراح سازه است. |
5. نکات اجرایی دیوارچینی با بلوک بتنی
اتصال به اسکلت و اجرای والپست
والپست قائم در دو انتهای دیوار و جاهایی که نقشه میگوید اجرا میشود؛ بیشتر در میانقاب، تقاطع دو دیوار، کنار بازشو و جان پناه لازم است. قطعات فلزی را پیش از دیوارچینی به اسکلت وصل کنید و دور آنها را با ملات کامل پر کنید. خطاهای رایج: جوش ناقص، والپست زنگ زده بدون پوشش ضدزنگ، و حذف والپست کنار بازشوی بزرگ برای کم کردن هزینه.
اجرای میلگرد بستر
میلگرد بستر، شبکه ای از میلگرد (در دو نوع خرپایی و نردبانی) است که وسط ملات بین دو رج میخوابد. در والپست منقطع، اگر خمش افقی دیوار از ظرفیتش بیشتر شود با میلگرد بستر تسلیح میشود. میلگرد باید از بالا و پایین ملات بگیرد؛ میلگرد لخت چسبندگی ندارد و زنگ میزند. قطر و فاصله رجها را از نقشه بگیرید، نه از استادکار.
کلاف، تیرک و نعل درگاه
بالای هر در و پنجره نعل درگاه بتنی یا فلزی لازم است و طول نشیمن آن را طراح تعیین میکند. بالای دیوار حیاط و دیوارهای بلند کلاف یا تیرک بگذارید: آیین نامه 2800 بر مهار لبه آزاد دیوار تاکید دارد و بالای دیوار حیاط همان لبه آزاد است.
ملات و طرح اختلاط
ملات ماسه سیمان، با یک حجم سیمان و سه حجم ماسه در تعریف کلاسیک، رایج ترین است. باتارد ترکیب ماسه، آهک و سیمان است و روانتر کار میکند. ملات آماده کارخانهای یکنواختتر، اما گرانتر است. برای ملات بنایی معمولاً سیمان تیپ 2، مرکب یا پوزولانی با ماسه به کار میرود؛ نسبت دقیق را ناظر تعیین میکند.
- ماسه شسته و بدون خاک باشد.
- ملات سفت شده را دوباره آب نزنید.
- ضخامت درز حدود 1 سانتی متر باشد و درز عمودی هم پر شود.
کنترل کیفیت و عمل آوری در کارگاه
1. بلوکها را روی پالت و زمین صاف انبار کنید تا لبه ها نپرد.
2. برخلاف آجر، بلوک بتنی را غرق آب نکنید؛ فقط در هوای گرم و خشک سطح آن را کمی مرطوب کنید.
3. رجها را با هم پوشانی نیم بلوک بچینید و هر چند رج یک بار با تراز و شاقول کنترل کنید.
4. ارتفاع چیدن روزانه را محدود کنید؛ قاعده رایج کارگاهی حدود 1/2 تا 1/5 متر است.
5. دیوار تازه را چند روز مرطوب نگه دارید (در هوای گرم دست کم سه روز) و از باران شدید و یخ زدگی محافظت کنید.
6. هزینه دیوارچینی با بلوک بتنی در آبان 1405
تاریخ بررسی قیمتها 5 آبان 1405 است. قیمت بلوک بین شهرها و کارخانه ها فرق میکند؛
نمونه قیمت بلوک بتنی 20×20×40
| تاریخ درج در صفحه |
نوع بلوک |
قیمت هر عدد (تومان) |
| شهریور 1405 |
سیمانی توخالی 20 سانتی |
18,000 تا 24,000 |
| شهریور 1405 |
پوکه ای سبک 20 سانتی |
28,000 تا 38,000 |
| 1405 (روز ذکر نشده) |
سنگین 20 سانتی |
حدود 29,000 |
| 1405 (روز ذکر نشده) |
سبک 20 سانتی سه و چهار جداره (با کرایه) |
50,000 تا 51,000 |
| تابستان 1405 |
سبک 20 سانتی دو و سه جداره |
38,000 تا 43,000 |
| 1405 (روز ذکر نشده) |
20×20×40 انواع، تهران |
40,000 تا 70,000 |
برای بلوک 20 سانتی از 18 تا 70 هزار تومان قیمت گزارش شده است. نوع بلوک، شامل بودن کرایه، فاصله تا کارخانه و شهر این فاصله را میسازد. هنگام استعلام، نوع و جداره، قیمت درب کارخانه یا کارگاه و گواهی آزمایشگاه را بپرسید. تامین کنندگان را در دسته بندی قیمت بلوک ساختمانی پیام ساختمان مقایسه کنید.
هزینه هر متر مربع دیوار
| قلم هزینه |
برآورد هر متر مربع (تومان) |
| بلوک (13 عدد سنگین توخالی 20 سانتی) |
234,000 تا 312,000 |
| دستمزد دیوارچینی |
حدود 100,000 تا 170,000 |
| ملات، والپست، میلگرد بستر و حمل |
بسته به نقشه و فاصله |
| جمع تمام شده |
476,000 تا 753,000 |
روزمزد استادکار در 1405 از 3 میلیون تا حدود 5 میلیون تومان میرسد؛ در کار کم حجم، هزینه واقعی هر متر از نرخ متری بالاتر درمی آید.
هزینه های پنهان
| هزینه پنهان |
چرا پیش میآید |
راه کنترل |
| ضایعات و شکستگی |
حمل، تخلیه و برش |
5 تا 8 درصد اضافه سفارش بدهید و روی پالت تخلیه کنید |
| حمل به طبقات |
وزن بلوک سنگین |
هزینه بالابر یا حمال را در قرارداد بنویسید |
| والپست و میلگرد بستر |
مصالح و دستمزد جدا از چیدن بلوک |
با متراژ و قیمت مشخص وارد قرارداد شود |
| نعل درگاه و کلاف |
در برآورد اولیه فراموش میشود |
فهرست بازشوها را پیش از قیمت گیری بدهید |
بلوک هبلکس 20 سانتی در نیمه دوم 1405 حدود 1/94 تا 2/65 میلیون تومان در هر متر مکعب است؛ یعنی 388 تا 530 هزار تومان بلوک برای هر متر مربع، و ملات کمتر نصب را سریعتر میکند. بلوک بتنی سنگین، ارزانتر و در برابر ضربه مقاومتر است. برای پیمانکار اجرا، دسته اجرای بلوک ساختمانی را ببینید.
7. چک لیست بازرسی دیوار پیش از تحویل
این فهرست را موقع تحویل با خودتان ببرید؛ همه موارد با متر، تراز و شاقول بررسی میشوند.
- گواهی مقاومت 28 روزه و علامت استاندارد بلوک موجود است.
- نوع و ضخامت بلوک مطابق نقشه و قرارداد است.
- والپستها طبق نقشه، کنار بازشوها و تقاطع دیوارها اجرا شده و اتصالشان کامل است.
- میلگرد بستر داخل ملات نشسته و ملات روی آن را پوشانده است.
- درزها حدود 1 سانتی متر و پر هستند و رجها هم پوشانی دارند.
- دیوار شاقول و تراز است و ترک یا لب پریدگی ندارد.
- همه بازشوها نعل درگاه دارند و بالای دیوار حیاط کلاف یا تیرک اجرا شده است.
- درز بالای دیوار و اطراف لوله و کانال پر شده است.
دیوار خوب با بلوک خوب شروع میشود، اما با والپست، میلگرد بستر و ملات درست تمام میشود. اگر تامین کننده بلوک هستید، پروفایل و محصولات خود را در پیام ساختمان ثبت نمایید. اگر خریدار هستید، قیمت و تامین کننده را از همان دسته بندی مقایسه کنید.
8. سوالات متداول